Fotograf Tahlilleri Cemal Nadir
Cemal Nadir
Hazırlayan: Mehmet Can Doğan
***

Ahmet Yabuloğlu, Yeniçağ.

19.08.2019

 

Bahtsızlığından doğan bir sanatçıdır Cemal Nadir. Liseyi bitirmemiş, hususi tahsil görmemiş, dolgun bir sanat muhitinde yetişmemiş, aile durumu da toplum hayatı da hedefi için ona alan açmamıştır. Otodidakt bir kişilik olarak var etmiştir kendini. Kısa ömründe yüzbinlerce resim-karikatür çizmiş, karikatür albümleri yayımlamış, mizah sayfası hazırlamış, sayısız yazı yazmış, kitap kapakları yapmış, dergi çıkarmış; Amca Bey, Ak’la Kara, Dalkavuk, Dede ile Torun, Salomon, Tonton, Yeni Zengin tiplerini yaratmıştır. “Fotoğraf Tahlilleri”ni albüm olarak yayımlamayı düşünmüş ama ömrü vefa etmemiştir. Onun bu niyetini, titiz bir araştırma ile ölümünden yıllar sonra gerçekleştiren Mehmet Can Doğan şu değerlendirmeyi yapıyor:

“1933’teki ilk çizimlerden başlayıp 15 Haziran 1944’teki son çizim ve yazıya gelene kadarki “Fotoğraf Tahlilleri”nde, Cemal Nadir’in popüler figürleri gözettiği açıktır. Edebiyat, müzik, resim ve basın dünyasının meşhurları, sanatçının resim-karikatürleri ve yazılarıyla daha bir öne çıkarılmıştır. “Fotoğraf Tahlilleri”nin sunduğu en önemli bilgi, Cumhuriyet’in ikinci on yılında sanat, edebiyat ve basın dünyasında kimlerin popüler olduğuna ilişkindir. Cemal Nadir, bir yandan sanat ve edebiyat alanının benimsediği şair, yazar, ressam, müzisyen ve icracıların konumunu sağlamlaştırırken; bir yandan da bu meşhurların kaidelerinin altını humor ve ironi iğneleriyle oyar. 1930’lu ve 1940’lu yıllarda meşhur olan bazı şair ve yazarların “Fotoğraf Tahlilleri”ne dâhil edilmemesi düşündürücüdür. Halid Ziya Uşaklıgil, Refik Halid Karay, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Nazım Hikmet Ran, Orhan Veli Kanık gibi meşhurların fotoğraf tahlilinden sakınılması veya bu isimlerin toplamın dışında tutulması, Cemal Nadir’in duruşuyla ilgili bir tercih olsa gerektir”

Cemal Nadir, “Fotoğraf Tahlilleri”nde  çizgi ile yazıyı ustalıkla buluşturup, yaşadığı dönemin meşhurlarını ince ince eleştiriyor. Aka Gündüz, Cemal Reşit Rey, İbrahim Çallı, Rıza Tevfik, Muhsin Ertuğrul, Yahya Kemal Beyatlı, Hüseyin Rahmi Gürpınar, Faruk Nafiz Çamlıbel, Necip Fazıl Kısakürek, Mesud Cemil, Reşat Nuri Güntekin, Peyami Safa, Nurullah Ataç onun iğneli kaleminin üzerinde gezindiği meşhurlardan bazıları.

Kaynak: Yeniçağ – Çizgi ustası farkıyla ünlü şahıs analizleri

0
X